fbpx
Уикипедия

Француз тілі

Француз тілі (фр.le français, la langue française) — француз халқының тілі. Үндіеуропа тілдері шоғырының роман тобына жатады. Француз тілі Францияның, Бельгияның (фламанд тілімен бірге), Швейцарияның (неміс, итальян, ретороман тілдерімен бірге), Канаданың (ағылшын тілімен бірге) мемлекеттік тілі болып есептеледі. Сондай-ақ Люксембург, Монако, Андорра елдері, Африка мен Оңтүстік Америка халықтарының (Сенегал, Мали, Гвинея, Конго, Бенин, Гаити, т.б.) ресми және әдеби тілі. Француз тілінде 105 млн-дай адам сөйлейді (2001), оның жартысына жуығы Францияда шоғырланған. Француз тілінің даму тарихы галло-роман (5 — 8 ғасырлар), көне француз (9 — 13 ғасырлар), орта француз (14 — 16 ғасырлар), жаңа француз (17 — 18 ғасырлар) және қазіргі француз тілі кезеңдеріне бөлінеді. Француз тілі франс, пуатевин, норманд, пикард, валлон, лотаринг, бургунд деп аталатын негізгі жеті диалектіге бөлінеді. Француз тілінің негізінде Гаитиде, Антиль мен Маскарен аралдарында креол тілдері қалыптасқан. Әдеби тілінің негізі — франс, яғни париж диалектісі. Француз тілінде 15 дауысты және 20 дауыссыз фонема бар. Зат есім мен сын есім екі родқа (ер, әйел) ажыратылады. Сөздік құрамында испан, итальян, ағылшын тілдерінен ауысқан сөздер көптеп кездеседі. Латын әліпбиіне негізделген француз тілі жазуында диакритикалық ноқаттар жиі қолданылады. Бір ғана дыбысты анықтайтын (аі — е; еаu — о) әріп тіркестері де кездеседі.

Француз тілі
фр.français
Сөйлеу орны: Франция, Бельгия, Швейцария, Ливан, Люксембург, Монако, Марокко, Алжир, Тунис, Бурунди, Кот-д’Ивуар, Конго Демократиялық Республикасы, Нигер, Сенегал, Гаити, Маврикий, Лаос, Камбоджа, Вьетнам; Мексика; АҚШ-ның Луизиана штаты.
Барлық сөйлеушілері: 275 млн.
Әлемдегі қатары: 11
Тіл ұясы: Үнді-Еуропа тілдерi
Роман тілдері
Галло-Роман тілдері
Француз тілі
Жазу әдісі: Латын
Тіл белгілері
ISO 639-1: fr
ISO 639-2: fre (B); fra (T)
ISO 639-3:

Құлақтандыру: Бұл бетте IPA фонетикалық юникод нышандары болуы мүмкін.
Француз тілінің Еуропалық одақта және үміткер елдерде таралуы (Белгия халқының 40% үшін француз тілі ана тілі болып табылады, елдің барлығы 88%.)

Мазмұны

Халықтық ауызекі латын тілінің ерекше француз тіліне айналуын анықтаған процесс VI-VIII ғасырлар аралығын қамтыды.

Ескі француз тіліндегі алғашқы мәтіндер - Страсбург анттары (842) және Әулие Евлалия дәйектілігі (IX ғасырдың аяғы). Орта француз тіліне классикалық латын қатты әсер етті.

1066 жылы Англияны нормандық жаулап алумен француздар (англо-норман тілі, французша заңды тіл сияқты формаларда) Англияда үш ғасыр бойы аристократтардың тілі ретінде тамыр жайды. Француз тілі де әр түрлі крестшілердің ортақ тілі болды және Таяу Шығыстағы крестшілер мемлекеттерінің тіліне айналды.

XII-XIII ғасырларда француз тілі Германия, Фландрия және Нидерланд сарай шеңберінде таралды. 13 ғасырдың аяғында кейбір итальяндық жазушылар француз тілінде, атап айтқанда француз тілінде Марко Поло өзінің саяхаттары туралы әйгілі эссе жазды.

1539 ж. Ордонанс Вилле-Котренің қаулысы Франциядағы француз тілінің біртұтас мемлекеттік тіл ретіндегі мәртебесін бекітті және жергілікті әкімшілікке барлық әкімшілік құжаттарды рәсімдеу кезінде латынның орнына париждік нормаға сүйенуге міндеттеді. 1635 жылы кардинал Ришельенің француз академиясын құруы тіл тарихындағы маңызды кезең болды. Сәл кейінірек (17 ғасырдың ортасынан бастап) француз тілі халықаралық тіл ретінде қолданыла бастады, бірақ соған қарамастан оның танымал болуының басты шыңы 18 ғасырда келді, дипломатия, ғылым, халықаралық мәдени алмасуда француз тілі латынның орнына келді және әдебиет. Ол Ұлыбритания, Германия, Аустрия, Нидерланд, Италия, Скандинавия елдерінде, Ресейде, Польшада, Венгрияда ақсүйектер мен академиялық ортада қолданылды. Лейбниц, Галиани, II Фридрих, Екатерина II, Казанова сияқты француз емес адамдар өз еңбектерін француз тілінде жазды. Француз тілі бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін ресми түрде танылған жалғыз халықаралық тіл болып қала берді .

Қараңыз: Франкофондар, Француз тілді елдер, Францияның колониялары, Санат:Француз тілді елдер.
  • ана тілі әкімшілік тілі маңызды, екінші немесе мәдениет тілі француз тілді азшылықтар

  • Француз тілінің аймақтық және ұлттық нұсқалары

Еуропа

Қараңыз: Бельгиялық француз тілі, Швейцариядағы француз тілі.
Франция
Қараңыз: Тубон заңы, Франциядағы тіл саясаты.

Франция конституциясына сәйкес, тіл 1992 жылы ресми мәртебеге ие болды. Барлық ресми құжаттар мен шарттар француз тілінде жасалуы керек. Егер жарнамада шетелдік сөздер болса, онда олардың аудармасы берілуге тиіс.

Францияда келесі диалектілер тобы бар:

  • Солтүстік: нормандтық, пикардтық, валлондық.
  • Шығыс: лотарингиялық, шампандық.
  • Оңтүстік-Шығыс: бургундтық, франш-контелік.
  • Оңтүстік-батыс: пуатевин-сентонж (пуатевин, сентонж), ангулемдік (ангумуа).
  • Батыс: анжу, мэн, галло.
  • Орталық: франсилік (Иль-де-Франс диалектісі), турендік, орлеандық, беррилік, бурбонне.

Қазіргі Францияда диалектілер шектеулі түрде қолданылады; олар әр түрлі сақтау дәрежесімен сипатталады: көптеген аймақтарда кейбір диалект құрылымдарының диалект ауқымының бір бөлігінде немесе басқа бөлігінде сақталуы немесе француз тілінің аймақтық нұсқаларында жергілікті ерекшеліктердің болуы туралы айтуға болады; орталық диалектілер (франси, орлеан және басқалары) әдеби тілмен толығымен алмастырылды; тек солтүстік топтың диалектілері салыстырмалы түрде тұрақты қолданылады (Валлон және Пикард диалектілері өздерінің орфографиясын қолданады ,бұл диалектілерде әдеби шығармалар жасалады, олардағы материалдар мерзімді баспасөзде жарияланады).

Солтүстік Америка

Қараңыз: АҚШ-тағы француз тілі (Луизиана штаты, Жаңа Англия штаттары).
Қараңыз: Канададағы француз тілі.

Квебек провинциясының ресми тілі және бүкіл Канада мен Нью-Брансуик провинциясының ресми екі тілінің бірі болып табылады. Квебекте француз тілі туралы Заң мемлекеттік мектептерде ағылшын тілді Канада азаматтарының балаларынан басқа барлық балаларды оқытуды француз тілінде жүргізуді талап етеді.

Кариб бассейні елдері

Африка

Африкадағы француз тілі
Қараңыз: Мағрибтегі француз тілі (Мавритания, Марокко, Алжир, Тунис).

Шектеулі түрде таратылады:

Таяу Шығыс

20 ғасырдың бірінші жартысында Сирия мен Ливанда француз тілі қолданылды, бірақ кейін араб және ағылшын тілдеріне ауыстырылды. Қазіргі уақытта ол Ливандағы кейбір позицияларын сақтап қалды.

Үнді мұхит аймағы

Оңтүстік-Шығыс Азия

Қараңыз: Камбоджадағы француз тілі, Вьетнамдағы француз тілі.

Океания елдері

  • Француз Полинезиясының аралдары: Маркиз, Туамоту, Қоғам архипелагы, Тубуай архипелагы, Гамбье аралдары.
  • Жаңа Каледония
  • Вануату

Халықаралық маңызы

Қараңыз: Галломания.

Халықаралық қатынас құралы ретінде француз тілі әсіресе Еуропада XVII-XIX ғасырдың бірінші жартысында Португалиядан Ресейге дейін кең таралды. Бұл ғылыми әлем мен ақсүйектер сөйлейтін мәдениет пен білімнің тілі болды.

Француз тілі ұзақ уақыт дипломатия тілі болды. Француз дипломатиядағы латын тілін алмастырды; француз тілінде толық жазылған алғашқы халықаралық шарт - Раштатт бейбітшілігі (1714). Вена конгресінде келіссөздер француз тілінде жүргізілді; Меттерних өзі французды дипломатия үшін ең жақсы lingua franca деп санады. Дипломатия тілі ретінде француз тілі Версаль келісімі туралы келіссөздерден кейін маңыздылығын жоғалта бастады (дегенмен келіспеушіліктер болған жағдайда француз мәтіні басым болатын).

Бүгінгі күні халықаралық ұйымдарда француз тілін қолдану жиілігінің айқын төмендеуі байқалды. Француз тілі әлемде өзінің оң пікірін сақтағанымен, ол аз қолданылады. БҰҰ-да Франкофония агенттігі 1995 жылдан бастап бақылаушы мәртебесіне ие. Соған қарамастан, ағылшын тілі жұмыс тілі ретінде басым орын алады, дегенмен БҰҰ-ға мүше 185 мемлекеттің 56-сы Франкофонияның мүшелері және олардың көпшілігі БҰҰ хатшылығынан олармен француз тілінде сөйлесуді сұрайды. Француз тілін шамалы пайдалану көбінесе жұмысқа қабылдау шарттарына (француз тілін білу талап етілмейді), ағылшын тілді ортаның басым болуына және бюджеттің қысқаруына байланысты.

Француз тілі - ЕО-да ресми тіл. Француз тілінің болашағы оның өзгеріп отырған ЕО-да қандай орын алатынына байланысты. Финляндия, Аустрия, Швецияның ЕО-на кіруі француздардың позициясын одан әрі әлсіретті, өйткені бұл елдер ағылшын тілін қарым-қатынас құралы ретінде қолданады. ЕО-ның кеңеюі барлық мүше елдердің тілдері ЕО — ның ресми тілдері болып табылатын Рим шартының қағидасын сақтай алмауына әкеледі.

Атақты француз лингвисті Р. Шодансон үш жұмыс тілін — ағылшын, француз және неміс тілдерін сақтау туралы түбегейлі ұсыныс жасады. Францияның бұрынғы премьер-министрі Л.Жоспеннің айтуынша, «ЕО шеңберінде тілдік әртүрлілік — маңызды міндеттердің бірі. Бұл француз тілінің Еуропада қандай орын алатындығына, әлемдегі тартымды күшін қаншалықты сақтайтындығына байланысты. Ешқандай тіл ЕО институттарындағы жалғыз қатынас тіліне айнала алмайды. Сондықтан Франция француз тілін жұмыс тілі ретінде нығайтуға күш салуда».

Қараңыз: Француз фонологиясы.

Буынға бөлу

Буын саны сөйлеу дыбыстарының дауысты дыбыстарына тең. Буын дауыстыға аяқталса, ашық: lit [li]; және егер ол дауыссызға аяқталса жабық: lire [lir]. Орналасу ережелері:

  • Дауысты және дауыссыз дыбыстар арасындағы шекара (бір буынды сөздерден басқа). Буынның басталу нұсқалары:
    • Дауысты дыбыстар арасындағы дауыссыз дыбыс: ​​attaquer [a-ta-ke].
    • Алдыңғы дауыссызбен [r, l] дауыссыз (rl-мен бөлінетінді қоспағанда): patrie [pa-tri], couplet, [ku-plɛ].
    • Жартылай дауысты [j, w, ɥ] алдыңғы дауыссызбен: le mariage [lə-ma-rjaʒ], moi [mwa], spirituel [spi-ri-ɛl].
  • Дауыссыздардың шекарасы:
    • Екі: parler [par-le], marcher [mar-ʃe].
    • Оның үшеуі алдыңғы буынға, ал қалған екеуі келесі буынға өтеді: actrice [ak-tris].
    • Екі сөздің түйіскен жеріндегі екі бірдей дауыссыз дыбыс бөлек айтылады: il lit [il-li].

Сөздегі екпін әрдайым соңғы буында болады. Сөйлеу ағынында сөздер ритмикалық топтарға біріктіріледі. Бұл жағдайда екпін тек топтың соңғы сөзінің соңғы буынына түседі.

Сөздерді байланыстыру

Көршілес екі сөздің арасында жалпы буынның пайда болу жағдайлары бар:

  • Элизия — бастапқы дауыстымен кездескенде соңғы дауысты жоғалту. Дыбысталмайтын әріптің орнына апостроф>>: de Artagnan [də artaɲɑ̃]-ның орнына d’Artagnan [dar-ta-ɲɑ̃].
  • Льезон — жаңа дауыстың пайда болуымен бастапқы дауыстыға соңғы айтылмайтын дауыссыз дыбысқа қосылу: [trwɑ ami] орнына trois amis [trwɑ-za-mi]. Льезон сөздерді тек ырғақты топ ішінде байланыстырады.
  • Enchînement[ɑ̃ʃɛnmɑ̃] — жаңа дыбыс пайда болмай, бастапқы дауыстыға соңғы дауыссыздың қосылуы: [il e] орнына il est [i-le]. Соңғы дауысты алғашқы дауысқа да қосуға болады: [il ɑ ete], il a appris [i-la-a-pri] орнына il a été [i-la-e-te].

Дауыссыз дыбыстар

Шулы p
b
f
v
t
d
s
z
k
g
ʃ
ʒ
Үнді m
j
n
w
ɲ
ɥ
l

r

Француз дауыссыз дыбыстарының көпшілігі қазақ тіліндегі сәйкес дауыссыз дыбыстарға ұқсас. Соңғы қоңыраулар таңқаларлық емес.

Дауысты дыбыстар

Алдыңғы Артқы
Езулік дыбыс Еріндік дыбыс
таза мұрын. таза мұрын. таза мұрын.
Жабық i
e
y
ø
u
o
Ашық ɛ
a
ɛ̃

œ, ə

œ̃

ɔ
ɑ
ɔ̃
ɑ̃

Дауысты және дауыссыз дауысты дыбыстар бірдей айтылады.

Дауысты дыбыстардың тарихи (табиғаты бойынша) бойлығы [o], [ø], [ɑ], мұрын жолды дауыстылар [ɑ̃, ɛ̃, ɔ̃, œ̃] тұйықталған буында көрінеді: jaune [ʒoːn], feutre [føːtr], plante [plɑ̃ːt], centre [sɑ̃ːtr]. Тарихи бойлықты көбінесе циркумфлексі бар әріптер көрсетеді: fête [fɛːt].

Кез-келген басқа дауысты дыбыстардың ырғақты бойлықтары соңғы [r, v, ʒ, z, vr] дейін жабық соққы буынында құрылады: dur [dyːr], veuve [vœːv], rouge [ruːʒ], grise [griːz], livre [liːvr].

Aa ɑ Nn ɛn
Bb be Oo o
Cc se Pp pe
Dd de Qq ky
Ee ø Rr ɛr
Ff ɛf Ss ɛs
Gg ʒe Tt te
Hh Uu y
I i i Vv ve
J j ʒi Ww dubləve
Kk Xx iks
Ll ɛl Yy igrɛk
Mm ɛm Zz zɛd
Қараңыз: Француз алфавиті, Француз емлесіндегі өзгерістер (1990).

Француз алфавитінде диакритикалық белгілермен және латын лигатураларымен Æ æ, Œ œ толықтырылған 26 латын әрпі бар.

Шетел сөздерінде қолданылатын әріптер мен әріптер тіркесімдері: k (ағылшын, грек, араб тілдерінде: kilo), w (wagon[vagɔ̃]), айтылмайтын h (герман, түркі, араб тілдерінде), ch (chœur[kœr]), ph (грек тілінде: 'philologue[filɔlɔg]). Лигатуралар латын тілінен енген сөздерде кездеседі: nævus[nevys], cæcum[sekɔm], œsophage[ezɔfaʒ], Œdipe[edip].

Диакритикасы бар әріптер

A, E, I, O, U, Y, C әріптері бар белгілер белгілі бір айтылымды және сол дыбыстық сөздерді (омофондарды) жазуда ажыратуды білдіреді.

Диакритикасы бар әріптерді диакритикасы жоқ әріптерге ауыстыру — орфографиялық қате. Бастапқы қысқартулар диакритикасыз жазылады: CEE (Communauté Économique Européenne); графикалық қысқартулар оны сақтайды: É.-U. (États-Unis).

  1. Source: , data for EU25, published before 2007 enlargement.
  2. Native speakers of Dutch living in Wallonia and of French in Flanders are relatively small minorities that furthermore largely balance one another, hence counting all inhabitants of each unilingual area to the area's language can cause only insignificant inaccuracies (99% can speak the language). Dutch: Flanders' 6.079 million inhabitants and about 15% of Brussels' 1.019 million are 6.23 million or 59.3% of the 10.511 million inhabitants of Belgium (2006); German: 70,400 in the German-speaking Community (which has language facilities for its less than 5% French-speakers) and an estimated 20,000–25,000 speakers of German in the Walloon Region outside the geographical boundaries of their official Community, or 0.9%; French: in the latter area as well as mainly in the rest of Wallonia (3.414 − 0.093 = 3.321 million) and 85% of the Brussels inhabitants (0.866 million) thus 4.187 million or 39.8%; together indeed 100%.
  3. 40%+48%=88%
  4. Реферовская и др., 2001
  5. Челышева, 2017
  6. Реферовская и др., 2001

Француз тілі
Француз, тілі, Тіл, Бақылау, Өңдеу, фр, français, langue, française, француз, халқының, тілі, Үндіеуропа, тілдері, шоғырының, роман, тобына, жатады, Францияның, Бельгияның, фламанд, тілімен, бірге, Швейцарияның, неміс, итальян, ретороман, тілдерімен, бірге, Ка. Francuz tili Til Bakylau Өndeu Francuz tili fr le francais la langue francaise francuz halkynyn tili Үndieuropa tilderi shogyrynyn roman tobyna zhatady Francuz tili Franciyanyn Belgiyanyn flamand tilimen birge Shvejcariyanyn nemis italyan retoroman tilderimen birge Kanadanyn agylshyn tilimen birge memlekettik tili bolyp esepteledi Sondaj ak Lyuksemburg Monako Andorra elderi Afrika men Ontүstik Amerika halyktarynyn Senegal Mali Gvineya Kongo Benin Gaiti t b resmi zhәne әdebi tili Francuz tilinde 105 mln daj adam sojlejdi 2001 onyn zhartysyna zhuygy Franciyada shogyrlangan Francuz tilinin damu tarihy gallo roman 5 8 gasyrlar kone francuz 9 13 gasyrlar orta francuz 14 16 gasyrlar zhana francuz 17 18 gasyrlar zhәne kazirgi francuz tili kezenderine bolinedi Francuz tili frans puatevin normand pikard vallon lotaring burgund dep atalatyn negizgi zheti dialektige bolinedi Francuz tilinin negizinde Gaitide Antil men Maskaren araldarynda kreol tilderi kalyptaskan Әdebi tilinin negizi frans yagni parizh dialektisi Francuz tilinde 15 dauysty zhәne 20 dauyssyz fonema bar Zat esim men syn esim eki rodka er әjel azhyratylady Sozdik kuramynda ispan italyan agylshyn tilderinen auyskan sozder koptep kezdesedi Latyn әlipbiine negizdelgen francuz tili zhazuynda diakritikalyk nokattar zhii koldanylady Bir gana dybysty anyktajtyn ai e eau o әrip tirkesteri de kezdesedi Francuz tili fr francaisSojleu orny Franciya Belgiya Shvejcariya Livan Lyuksemburg Monako Marokko Alzhir Tunis Burundi Kot d Ivuar Kongo Demokratiyalyk Respublikasy Niger Senegal Gaiti Mavrikij Laos Kambodzha Vetnam Meksika AҚSh nyn Luiziana shtaty Barlyk sojleushileri 275 mln Әlemdegi katary 11Til uyasy Үndi Europa tilderi Roman tilderi Gallo Roman tilderi Francuz tili Zhazu әdisi LatynTil belgileriISO 639 1 frISO 639 2 fre B fra T ISO 639 3 fra Қulaktandyru Bul bette IPA fonetikalyk yunikod nyshandary boluy mүmkin Francuz tilinin Europalyk odakta zhәne үmitker elderde taraluy 1 Belgiya halkynyn 40 үshin francuz tili ana tili bolyp tabylady 2 eldin barlygy 88 3 Mazmuny 1 Tarihy 2 Әlemdegi francuz tili 2 1 Europa 2 2 Soltүstik Amerika 2 3 Karib bassejni elderi 2 4 Afrika 2 5 Tayau Shygys 2 6 Үndi muhit ajmagy 2 7 Ontүstik Shygys Aziya 2 8 Okeaniya elderi 2 9 Halykaralyk manyzy 3 Fonetika 3 1 Buynga bolu 3 2 Sozderdi bajlanystyru 3 3 Dauyssyz dybystar 3 4 Dauysty dybystar 4 Zhazuy 4 1 Diakritikasy bar әripter 5 DerekkozderTarihy ӨndeuHalyktyk auyzeki latyn tilinin erekshe francuz tiline ajnaluyn anyktagan process VI VIII gasyrlar aralygyn kamtydy Eski francuz tilindegi algashky mәtinder Strasburg anttary 842 zhәne Әulie Evlaliya dәjektiligi IX gasyrdyn ayagy Orta francuz tiline klassikalyk latyn katty әser etti 1066 zhyly Angliyany normandyk zhaulap alumen francuzdar anglo norman tili francuzsha zandy til siyakty formalarda Angliyada үsh gasyr bojy aristokrattardyn tili retinde tamyr zhajdy Francuz tili de әr tүrli krestshilerdin ortak tili boldy zhәne Tayau Shygystagy krestshiler memleketterinin tiline ajnaldy XII XIII gasyrlarda francuz tili Germaniya Flandriya zhәne Niderland saraj shenberinde taraldy 13 gasyrdyn ayagynda kejbir italyandyk zhazushylar francuz tilinde atap ajtkanda francuz tilinde Marko Polo ozinin sayahattary turaly әjgili esse zhazdy 1539 zh Ordonans Ville Kotrenin kaulysy Franciyadagy francuz tilinin birtutas memlekettik til retindegi mәrtebesin bekitti zhәne zhergilikti әkimshilikke barlyk әkimshilik kuzhattardy rәsimdeu kezinde latynnyn ornyna parizhdik normaga sүjenuge mindettedi 1635 zhyly kardinal Rishelenin francuz akademiyasyn kuruy til tarihyndagy manyzdy kezen boldy Sәl kejinirek 17 gasyrdyn ortasynan bastap francuz tili halykaralyk til retinde koldanyla bastady birak sogan karamastan onyn tanymal boluynyn basty shyny 18 gasyrda keldi diplomatiya gylym halykaralyk mәdeni almasuda francuz tili latynnyn ornyna keldi zhәne әdebiet Ol Ұlybritaniya Germaniya Austriya Niderland Italiya Skandinaviya elderinde Resejde Polshada Vengriyada aksүjekter men akademiyalyk ortada koldanyldy Lejbnic Galiani II Fridrih Ekaterina II Kazanova siyakty francuz emes adamdar oz enbekterin francuz tilinde zhazdy Francuz tili birinshi dүniezhүzilik sogyska dejin resmi tүrde tanylgan zhalgyz halykaralyk til bolyp kala berdi 4 5 Әlemdegi francuz tili ӨndeuҚaranyz Frankofondar Francuz tildi elder Franciyanyn koloniyalary Sanat Francuz tildi elder ana tili әkimshilik tili manyzdy ekinshi nemese mәdeniet tili francuz tildi azshylyktar Francuz tilinin ajmaktyk zhәne ulttyk nuskalaryEuropa Өndeu Қaranyz Belgiyalyk francuz tili Shvejcariyadagy francuz tili Andorra Valle d Aosta Italiya Lyuksemburg MonakoFranciya Қaranyz Tubon zany Franciyadagy til sayasaty Franciya konstituciyasyna sәjkes til 1992 zhyly resmi mәrtebege ie boldy Barlyk resmi kuzhattar men sharttar francuz tilinde zhasaluy kerek Eger zharnamada sheteldik sozder bolsa onda olardyn audarmasy beriluge tiis Franciyada kelesi dialektiler toby bar Soltүstik normandtyk pikardtyk vallondyk Shygys lotaringiyalyk shampandyk Ontүstik Shygys burgundtyk fransh kontelik Ontүstik batys puatevin sentonzh puatevin sentonzh angulemdik angumua Batys anzhu men gallo Ortalyk fransilik Il de Frans dialektisi turendik orleandyk berrilik burbonne Қazirgi Franciyada dialektiler shekteuli tүrde koldanylady olar әr tүrli saktau dәrezhesimen sipattalady koptegen ajmaktarda kejbir dialekt kurylymdarynyn dialekt aukymynyn bir boliginde nemese baska boliginde saktaluy nemese francuz tilinin ajmaktyk nuskalarynda zhergilikti erekshelikterdin boluy turaly ajtuga bolady ortalyk dialektiler fransi orlean zhәne baskalary әdebi tilmen tolygymen almastyryldy tek soltүstik toptyn dialektileri salystyrmaly tүrde turakty koldanylady Vallon zhәne Pikard dialektileri ozderinin orfografiyasyn koldanady bul dialektilerde әdebi shygarmalar zhasalady olardagy materialdar merzimdi baspasozde zhariyalanady 6 Soltүstik Amerika Өndeu Қaranyz AҚSh tagy francuz tili Luiziana shtaty Zhana Angliya shtattary 7 8 Қaranyz Kanadadagy francuz tili Kvebek provinciyasynyn resmi tili zhәne bүkil Kanada men Nyu Bransuik provinciyasynyn resmi eki tilinin biri bolyp tabylady Kvebekte francuz tili turaly Zan memlekettik mektepterde agylshyn tildi Kanada azamattarynyn balalarynan baska barlyk balalardy okytudy francuz tilinde zhүrgizudi talap etedi Karib bassejni elderi Өndeu Gvadelupa Martinika Francuz Gvianasy Gaiti Sen Bartelemi Sen Marten Franciya Afrika Өndeu Afrikadagy francuz tili Қaranyz Magribtegi francuz tili Mavritaniya Marokko Alzhir Tunis Benin Burundi Gabon Gvineya Ekvatorlyk Gvineya Dzhibuti Kamerun Kongo Demokratiyalyk Respublikasy Kongo Respublikasy Kot d Ivuar Mali Ruanda Senegal Togo Shekteuli tүrde taratylady Burkina Faso Niger Ortalyk Afrika Respublikasy ChadTayau Shygys Өndeu 20 gasyrdyn birinshi zhartysynda Siriya men Livanda francuz tili koldanyldy birak kejin arab zhәne agylshyn tilderine auystyryldy Қazirgi uakytta ol Livandagy kejbir poziciyalaryn saktap kaldy Үndi muhit ajmagy Өndeu Mavrikij Sejshel araldary Komorlar Madagaskar Reyunon Majotta Pondicherri Үndistan Ontүstik Shygys Aziya Өndeu Қaranyz Kambodzhadagy francuz tili Vetnamdagy francuz tili LaosOkeaniya elderi Өndeu Francuz Polineziyasynyn araldary Markiz Tuamotu Қogam arhipelagy Tubuaj arhipelagy Gambe araldary Zhana Kaledoniya VanuatuHalykaralyk manyzy Өndeu Қaranyz Gallomaniya Halykaralyk katynas kuraly retinde francuz tili әsirese Europada XVII XIX gasyrdyn birinshi zhartysynda Portugaliyadan Resejge dejin ken taraldy Bul gylymi әlem men aksүjekter sojlejtin mәdeniet pen bilimnin tili boldy Francuz tili uzak uakyt diplomatiya tili boldy Francuz diplomatiyadagy latyn tilin almastyrdy francuz tilinde tolyk zhazylgan algashky halykaralyk shart Rashtatt bejbitshiligi 1714 Vena kongresinde kelissozder francuz tilinde zhүrgizildi Metternih ozi francuzdy diplomatiya үshin en zhaksy lingua franca dep sanady Diplomatiya tili retinde francuz tili Versal kelisimi turaly kelissozderden kejin manyzdylygyn zhogalta bastady degenmen kelispeushilikter bolgan zhagdajda francuz mәtini basym bolatyn Bүgingi kүni halykaralyk ujymdarda francuz tilin koldanu zhiiliginin ajkyn tomendeui bajkaldy Francuz tili әlemde ozinin on pikirin saktaganymen ol az koldanylady BҰҰ da Frankofoniya agenttigi 1995 zhyldan bastap bakylaushy mәrtebesine ie Sogan karamastan agylshyn tili zhumys tili retinde basym oryn alady degenmen BҰҰ ga mүshe 185 memlekettin 56 sy Frankofoniyanyn mүsheleri zhәne olardyn kopshiligi BҰҰ hatshylygynan olarmen francuz tilinde sojlesudi surajdy Francuz tilin shamaly pajdalanu kobinese zhumyska kabyldau sharttaryna francuz tilin bilu talap etilmejdi agylshyn tildi ortanyn basym boluyna zhәne byudzhettin kyskaruyna bajlanysty Francuz tili EO da resmi til Francuz tilinin bolashagy onyn ozgerip otyrgan EO da kandaj oryn alatynyna bajlanysty Finlyandiya Austriya Shveciyanyn EO na kirui francuzdardyn poziciyasyn odan әri әlsiretti ojtkeni bul elder agylshyn tilin karym katynas kuraly retinde koldanady EO nyn keneyui barlyk mүshe elderdin tilderi EO nyn resmi tilderi bolyp tabylatyn Rim shartynyn kagidasyn saktaj almauyna әkeledi Atakty francuz lingvisti R Shodanson үsh zhumys tilin agylshyn francuz zhәne nemis tilderin saktau turaly tүbegejli usynys zhasady Franciyanyn buryngy premer ministri L Zhospennin ajtuynsha EO shenberinde tildik әrtүrlilik manyzdy mindetterdin biri Bul francuz tilinin Europada kandaj oryn alatyndygyna әlemdegi tartymdy kүshin kanshalykty saktajtyndygyna bajlanysty Eshkandaj til EO instituttaryndagy zhalgyz katynas tiline ajnala almajdy Sondyktan Franciya francuz tilin zhumys tili retinde nygajtuga kүsh saluda Fonetika ӨndeuҚaranyz Francuz fonologiyasy Buynga bolu Өndeu Buyn sany sojleu dybystarynyn dauysty dybystaryna ten Buyn dauystyga ayaktalsa ashyk lit li zhәne eger ol dauyssyzga ayaktalsa zhabyk lire lir Ornalasu erezheleri Dauysty zhәne dauyssyz dybystar arasyndagy shekara bir buyndy sozderden baska Buynnyn bastalu nuskalary Dauysty dybystar arasyndagy dauyssyz dybys attaquer a ta ke Aldyngy dauyssyzben r l dauyssyz rl men bolinetindi kospaganda patrie pa tri couplet ku plɛ Zhartylaj dauysty j w ɥ aldyngy dauyssyzben le mariage le ma rjaʒ moi mwa spirituel spi ri tɥɛl Dauyssyzdardyn shekarasy Eki parler par le marcher mar ʃe Onyn үsheui aldyngy buynga al kalgan ekeui kelesi buynga otedi actrice ak tris Eki sozdin tүjisken zherindegi eki birdej dauyssyz dybys bolek ajtylady il lit il li Sozdegi ekpin әrdajym songy buynda bolady Sojleu agynynda sozder ritmikalyk toptarga biriktiriledi Bul zhagdajda ekpin tek toptyn songy sozinin songy buynyna tүsedi Sozderdi bajlanystyru Өndeu Korshiles eki sozdin arasynda zhalpy buynnyn pajda bolu zhagdajlary bar Eliziya bastapky dauystymen kezdeskende songy dauysty zhogaltu Dybystalmajtyn әriptin ornyna apostrof gt gt de Artagnan de artaɲɑ nyn ornyna d Artagnan dar ta ɲɑ Lezon zhana dauystyn pajda boluymen bastapky dauystyga songy ajtylmajtyn dauyssyz dybyska kosylu trwɑ ami ornyna trois amis trwɑ za mi Lezon sozderdi tek yrgakty top ishinde bajlanystyrady Enchinement ɑ ʃɛnmɑ zhana dybys pajda bolmaj bastapky dauystyga songy dauyssyzdyn kosyluy il e ornyna il est i le Songy dauysty algashky dauyska da kosuga bolady il ɑ ete il a appris i la a pri ornyna il a ete i la e te Dauyssyz dybystar Өndeu Shuly p b f v t d s z k g ʃ ʒҮndi m j n w ɲ ɥ l r Francuz dauyssyz dybystarynyn kopshiligi kazak tilindegi sәjkes dauyssyz dybystarga uksas Songy konyraular tankalarlyk emes Dauysty dybystar Өndeu Aldyngy ArtkyEzulik dybys Erindik dybystaza muryn taza muryn taza muryn Zhabyk i e y o u oAshyk ɛ a ɛ œ e œ ɔ ɑ ɔ ɑ Dauysty zhәne dauyssyz dauysty dybystar birdej ajtylady Dauysty dybystardyn tarihi tabigaty bojynsha bojlygy o o ɑ muryn zholdy dauystylar ɑ ɛ ɔ œ tujyktalgan buynda korinedi jaune ʒoːn feutre foːtr plante plɑ ːt centre sɑ ːtr Tarihi bojlykty kobinese cirkumfleksi bar әripter korsetedi fete fɛːt Kez kelgen baska dauysty dybystardyn yrgakty bojlyktary songy r v ʒ z vr dejin zhabyk sokky buynynda kurylady dur dyːr veuve vœːv rouge ruːʒ grise griːz livre liːvr Zhazuy ӨndeuAa ɑ Nn ɛnBb be Oo oCc se Pp peDd de Qq kyEe o Rr ɛrFf ɛf Ss ɛsGg ʒe Tt teHh aʃ Uu yI i i Vv veJ j ʒi Ww dubleveKk kɑ Xx iksLl ɛl Yy igrɛkMm ɛm Zz zɛdҚaranyz Francuz alfaviti Francuz emlesindegi ozgerister 1990 Francuz alfavitinde diakritikalyk belgilermen zhәne latyn ligaturalarymen AE ae Œ œ tolyktyrylgan 26 latyn әrpi bar Shetel sozderinde koldanylatyn әripter men әripter tirkesimderi k agylshyn grek arab tilderinde kilo w wagon vagɔ ajtylmajtyn h german tүrki arab tilderinde ch chœur kœr ph grek tilinde philologue filɔlɔg Ligaturalar latyn tilinen engen sozderde kezdesedi naevus nevys caecum sekɔm œsophage ezɔfaʒ Œdipe edip Diakritikasy bar әripter Өndeu A E I O U Y C әripteri bar belgiler belgili bir ajtylymdy zhәne sol dybystyk sozderdi omofondardy zhazuda azhyratudy bildiredi Diakritikasy bar әripterdi diakritikasy zhok әripterge auystyru orfografiyalyk kate Bastapky kyskartular diakritikasyz zhazylady CEE Communaute Economique Europeenne grafikalyk kyskartular ony saktajdy E U Etats Unis Derekkozder Өndeu Source EUROPA data for EU25 published before 2007 enlargement Native speakers of Dutch living in Wallonia and of French in Flanders are relatively small minorities that furthermore largely balance one another hence counting all inhabitants of each unilingual area to the area s language can cause only insignificant inaccuracies 99 can speak the language Dutch Flanders 6 079 million inhabitants and about 15 of Brussels 1 019 million are 6 23 million or 59 3 of the 10 511 million inhabitants of Belgium 2006 German 70 400 in the German speaking Community which has language facilities for its less than 5 French speakers and an estimated 20 000 25 000 speakers of German in the Walloon Region outside the geographical boundaries of their official Community or 0 9 French in the latter area as well as mainly in the rest of Wallonia 3 414 0 093 3 321 million and 85 of the Brussels inhabitants 0 866 million thus 4 187 million or 39 8 together indeed 100 40 48 88 https www isuct ru e publ vgf sites ru e publ vgf files 2009 vgf 2009 04 216 pdf http miresperanto com aliaj lingvoj franca kiel internacia htm Referovskaya i dr 2001 Chelysheva 2017 Referovskaya i dr 2001 https kk wikipedia org w index php title Francuz tili amp oldid 2876574 betinen alyngan, уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана,

мақала

, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар.