fbpx
Уикипедия

Марокко

Координаттар:31°51′ с. е.6°24′ б. б. /31.850° с. е. 6.400° б. б. /31.850; -6.400

Марокко (араб.:المغرب‎‎‎ — әл-Мағриб — «батыс», Мағриб әл-Акса — «алыс батыс», Мағриб деп аталады) — Мағриб патшалығы, әл-Мәмләкә әл-Мағрибия Солтүстік-Батыс Африкадағы мемлекет. Толық ресми атауы — Мағриб Патшалығы (араб.:المملكة المغربية‎‎‎ — әл-Мәмләкә әл-Мағрибия). Араб тілінен аударғанда Мағриб - батыс, яғни, "Батыс Патшалығы" (бұл Арабтардың батыстағы мемлекеті) деген мағына береді.

Марокко патшалығы
араб.:‎المملكة المغربية
(әл-Мәмләкә әл-Мағрибия)
берберⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵓⵎⵕⵕⵓⴽ
(Таглдит н Умррок)
Ұран: «араб.:‎الله، الوطن، الملك
(Allāh, al Watan, al Malik — «Аллаһ, Отан, Мәлік»)»
Әнұран: «Hymne Cherifien»
Марокко Африка одағы картасында
Тарихы
Тәуелсіздік күні 2 наурыз 1956 жыл (Франциядан)
Мемлекеттік құрылымы
Ресми тілдері араб тілі, тамазигхт тілі
Елорда Рабат
Ірі қалалары Касабланка, Рабат, Марракеш, Фес, Танжер
Үкімет түрі Дуалдық монархия
Мәлік
Премьер-министрі
Мұхаммед VI
Саад ад-Дин аль-Османи
Мемлекеттік діні ислам (Әһл әс-Сунна бағыты)
Географиясы
Жер аумағы
• Барлығы
• % су беті
Әлем бойынша 57-ші орын
274 460 км²
0,056
Жұрты
• Сарап (2014)
• Санақ (2017)
Тығыздығы

33 848 242 адам (38-ші)
35 740 000 адам
50 адам/км²
Экономикасы
ЖІӨ (АҚТ)
• Қорытынды (2019)
• Жан басына шаққанда

332,358 млрд. $
9,339 $
ЖІӨ (номинал)
• Қорытынды (2019)
• Жан басына шаққанда

122,458 млрд. $
3,441 $
АДИ (2017) 0,667 (орташа) (123-ші)
Этнохороним марокколықтар
Валютасы Марокко дирхамы
Қосымша мәліметтер
Интернет үйшігі .ma
ISO коды MA
ХОК коды MAR
Телефон коды +212
Уақыт белдеулері UTC+1

Жер аумағы 446,5 мың км². Халқы 30,1 млн. (2000). Ресми тілі — араб тілі, сонымен қатар француз тілі кеңінен қолданылады. Халқы негізінен ислам дінінің сүннит тармағын ұстанады. Астанасы — Рабат қаласы. Әкімшілік жағынан 35 провинцияға және 8 префектураға бөлінген. Мағриб — конституциялы монархиялы ел. Мемлекет және үкімет басшысы — патша. Жоғарғы заң шығарушы органы — екі палаталы парламент (Өкілдер палатасы және өлттық жиналыс). Ақша бірлігі — дирхем.

Мазмұны

Мағриб жері таулы келеді. Ел аймағындағы орташа және биік таулар қыратты жазықтармен, үстірттермен ұласады. Оңтүстік-батысынан солтүстік-шығысына қарай Атлас таулары созылған. Жерорта теңізінің жағалауы Эр-Риф тауына жалғасады. Климаты негізінен субтропиктік, солтүстігінде жерорта теңіздік. Шілденің орташа температурасы 24 — 28С, қаңтарда 10 — 12С. Жылдық жауын-шашын мөлшері — таулы өңірде 1000 мм, елдің оңтұстік бөлігінде 200 мм, Сахара шөліне көршілес өңірде 100 мм. Мағрибта тұрақты ағынды өзендер аз. Біршама ірі өзендер қатарына Мулуя, Себу, УмМароккоәр-Рабия, Тенсифит жатады. Бұлар Атлант мұхитына, Жерорта теңізіне құяды. Елдің таулы және солтүстік-батыс бөліктері қалың орманды келеді. Емен, самырсын, қылқан жапырақты ағаштар өседі. Жануарлардан жылан түрлері, тасбақа, жабайы шошқа, макака маймылы, қорқау қасқыр, сілеусін, түлкі, т.б. кездеседі.

Мағриб жерін ертеден ливий немесе ежелгі бербер тайпалары мекендеген.

  • Б.з.б. 2-мыңжылдықтың аяғында Мағрибтың теңіз жағалауында бірсыпыра финикиялық қоныстар салынып, кейінірек Карфагеннің илігіне көшті.
  • Б.з.б. 3 — 2 ғасырлардағы Рим мен Карфаген арасындағы соғыстардан кейін Мағриб Римнің ықпалында болды.
  • Ал б.з.б. 27 ж. римдіктерге толығымен бағынды.
  • 5 ғасырда Мағрибтың солтүстік бөлігін славян текті вандалдар,
  • 6 ғасырда Византия басып алды.
  • 701 — 711 ж. Мағриб жерін арабтар жаулап алып, араб халифатының құрамына қосты.
  • 788 ж. Мағрибтың солтүстік-батысында Идрис(Ыдырыс) әулеті билеген мемлекет орнады.
  • 10 ғасырда Мағриб жері Фатима әулеті билеген халифатқа қосылды.
  • 11 ғасырдың ортасынан бастап Мағрибта әр түрлі әулеттер бір-бірін ауыстырып, билік құрды.
  • 15 ғасырда Мағрибқа португалдар мен испандар басып кіре бастады.
  • 16 ғасырда Саади әулеті көптеген қалаларды еуропалықтардан азат етті. Ахмед әл-Мансур (1578 — 1603) кезінде Мағриб Сонгам, Судан, т.б. Африка елдерін бағындырды.
  • 17 — 18 ғасырларда орт. билік әлсіреп, саяси жағдай жиі шиеленісті.
  • 1845 ж. Франция Мағриб пен Алжир жерінің түгеліне дерлік бақылау орнатты. Сұлтан Хасан І (1873 —94) тұсында бірқатар реформалар жүргізілді, өндіріс орындары мен жаңа порттар салынды.
  • 1907 ж. француз әскерлері Мағрибтың солт.-шығыс бөлігіндегі Ужда аймағын, кейіннен Касабланка мен Шауиа облысын, Испания Мелиль аймағындағы жерлерді жаулап алды.
  • 1912 ж. Мағрибта француз протектораты орнады.
  • 1921 ж. маусымда Мағрибтың Абд әл-Керим басқарған риф тайпалары Анвал түбінде испан армиясын талқандап, тәуелсіз Риф республикасын құрды.
  • 1926 ж. Франция мен Испанияның біріккен күштері Риф республикасын талқандады.
  • 2-дүниежүзілік соғыс (1939 — 45) кезінде елде ұлт-азаттық қозғалыс күшейді.
  • 1952 ж. Мағриб қалаларында протекторат туралы шарттың 40 жылдығына байланысты бұқаралық шерулер өтті.
  • 1955 ж. 7 желтоқсанда Франция ұлттық үкімет құруға келісім беруге мәжбүр болды.
  • 1956 ж. 2 наурызда Франция Мағрибтың ұлттық тәуелсіздігі мен аумақтық тұтастығын мойындады.
  • 7 сәуірде Мағрибтың испандық аймағы қайта қосылып, елдің тұтастығы қалпына келтірілді.
  • 1956 ж. 12 қарашада Мағриб БҰҰ-ға мүшелікке қабылданды.
  • 1958 ж. Мағриб Тарфая провинциясын испан үстемдігінен азат етті,
  • 1961 ж. қарашада елден француз әскерлері толық шығарылды.
  • 1962 ж. желтоқсанда конституция қабылданды. Мағриб Араб мемлекеттері Лигасына мүше.
  • 1992 ж. 28 мамырдан Мағриб пен Қазақстан арасында дипломат. байланыс орнаған. Екі ел арасындағы мәдени, оқу-ағарту саласының қарым-қатынастары біршама дами бастады. Мағрибта балық және мал шаруашылығы дамыған. Экспортқа фосфорит, теңіз өнімдері, темекі, тоқыма бұйымдары шығарылады. Шеттен мұнай, электр, өндіріс құрал-жабдықтарын сатып алады. Жалпы ішкі өнім 87,5 млрд. АҚШ долл-н құрайды, жан басына шаққанда 3060 долл. болады (1994). Негізгі сауда серіктестері — ЕО, АҚШ, Үндістан, Сауд Арабиясы. Ел аумағында Касабланка, Мохаммедия, Танглер, т.б. ірі теңіз порттары орналасқан.
Облыс Әкім. центр Жер аумағы, км² Тұрғыны, чел. (2004) Тығыздығы, чел./км²
1 Шавия-Уардига Сеттат 7 010 1 655 660 236,19
2 Дуккала-Абда Сафи 13 285 1 984 039 149,34
3 Фес-Бульман Фес 19 795 1 573 055 79,47
4 Гарб-Шрарда-Бени-Хсен Кенитра 8 805 1 859 540 211,19
5 Үлкен Касабланка Касабланка 1 615 3 631 061 2248,33
6 Гулимим-Эс-Смара* Гулимин 71 970 401 984 5,58
7 Эль-Аюн-Буждур-Сегиет-эль-Хамра* Эль-Аюн 139 480 256 152 1,84
8 Марракеш-Тенсифт-Эль-Хауз Марракеш 31 160 3 102 652 99,57
9 Мекнес-Тафилалет Мекнес 79 210 2 141 527 27,04
10 Шығыс облыс Уджда 82 820 1 918 094 23,16
11 Вади-эд-Дахаб-эль-Кувира* Дахла 50 880 99 367 1,95
12 Рабат-Сале-Заммур-Заер Рабат 9 580 2 366 494 247,02
13 Сус-Масса-Драа Агадир 70 880 3 113 653 43,93
14 Тадла-Азилаль Бени-Меллаль 17 125 1 450 519 84,70
15 Танжер-Тетуан Танжер 11 570 2 470 372 213,52
16 Таза-Әл-Хосейма-Таунат Таза 24 155 1 807 113 74,81
Барлығы 639 340 29 831 282 46,66
  • Морокко патшалығының көріністері
  • Рабат қаласы

  • Скуру қасында — Кашба

  • Мажорель бақ (Марракеш)

  • Қасиетті оазис Oum Lâalag

  1. Батыс Сахара аймағы Марокко мен Полисарио арасында дау бар. Батыс Сахараның бір бөлігін Марокко, басқасын — жартылай мойындалған САДР бақылап отыр.
  2. . HCP (2017). Тексерілді, 29 наурыз 2018.
  3. . IMF.
  4. . United Nations Development Programme (2018). Тексерілді, 14 қыркүйек 2018.
  5. “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
Бұл мақаланы Уикипедия сапа талаптарына лайықты болуы үшін уикилендіру қажет.

Марокко
Марокко, Тіл, Бақылау, Өңдеу, Координаттар, араб, المغرب, әл, Мағриб, батыс, Мағриб, әл, Акса, алыс, батыс, Мағриб, деп, аталады, Мағриб, патшалығы, әл, Мәмләкә, әл, Мағрибия, Солтүстік, Батыс, Африкадағы, мемлекет, Толық, ресми, атауы, Мағриб, Патшалығы, араб. Marokko Til Bakylau Өndeu Koordinattar 31 51 s e 6 24 b b 31 850 s e 6 400 b b 31 850 6 400 G O Ya Marokko arab المغرب әl Magrib batys Magrib әl Aksa alys batys Magrib dep atalady Magrib patshalygy әl Mәmlәkә әl Magribiya Soltүstik Batys Afrikadagy memleket Tolyk resmi atauy Magrib Patshalygy arab المملكة المغربية әl Mәmlәkә әl Magribiya Arab tilinen audarganda Magrib batys yagni Batys Patshalygy bul Arabtardyn batystagy memleketi degen magyna beredi Marokko patshalygy arab المملكة المغربية әl Mәmlәkә әl Magribiya berber ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵓⵎⵕⵕⵓⴽ Tagldit n Umrrok Bajrak EltanbaҰran arab الله الوطن الملك Allah al Watan al Malik Allaһ Otan Mәlik Әnuran Hymne Cherifien Marokko Afrika odagy kartasynda 1 TarihyTәuelsizdik kүni 2 nauryz 1956 zhyl Franciyadan Memlekettik kurylymyResmi tilderi arab tili tamazight tiliElorda RabatIri kalalary Kasablanka Rabat Marrakesh Fes TanzherҮkimet tүri Dualdyk monarhiyaMәlik Premer ministri Muhammed VI Saad ad Din al OsmaniMemlekettik dini islam Әһl әs Sunna bagyty GeografiyasyZher aumagy Barlygy su beti Әlem bojynsha 57 shi oryn 274 460 km 0 056Zhurty Sarap 2014 Sanak 2017 Tygyzdygy 33 848 242 adam 38 shi 35 740 000 2 adam 50 adam km EkonomikasyZhIӨ AҚT Қorytyndy 2019 Zhan basyna shakkanda 332 358 mlrd 3 9 339 3 ZhIӨ nominal Қorytyndy 2019 Zhan basyna shakkanda 122 458 mlrd 3 3 441 3 ADI 2017 0 667 4 ortasha 123 shi Etnohoronim marokkolyktarValyutasy Marokko dirhamyҚosymsha mәlimetterInternet үjshigi maISO kody MAHOK kody MARTelefon kody 212Uakyt beldeuleri UTC 1 Zher aumagy 446 5 myn km Halky 30 1 mln 2000 Resmi tili arab tili sonymen katar francuz tili keninen koldanylady Halky negizinen islam dininin sүnnit tarmagyn ustanady Astanasy Rabat kalasy Әkimshilik zhagynan 35 provinciyaga zhәne 8 prefekturaga bolingen Magrib konstituciyaly monarhiyaly el Memleket zhәne үkimet basshysy patsha Zhogargy zan shygarushy organy eki palataly parlament Өkilder palatasy zhәne olttyk zhinalys Aksha birligi dirhem Mazmuny 1 Tabigaty 2 Tarihy 3 Әkimshilik bolinu 4 Galereya 5 DerekkozderTabigaty ӨndeuMagrib zheri tauly keledi El ajmagyndagy ortasha zhәne biik taular kyratty zhazyktarmen үstirttermen ulasady Ontүstik batysynan soltүstik shygysyna karaj Atlas taulary sozylgan Zherorta tenizinin zhagalauy Er Rif tauyna zhalgasady Klimaty negizinen subtropiktik soltүstiginde zherorta tenizdik Shildenin ortasha temperaturasy 24 28S kantarda 10 12S Zhyldyk zhauyn shashyn molsheri tauly onirde 1000 mm eldin ontustik boliginde 200 mm Sahara sholine korshiles onirde 100 mm Magribta turakty agyndy ozender az Birshama iri ozender kataryna Muluya Sebu UmMarokkoәr Rabiya Tensifit zhatady Bular Atlant muhityna Zherorta tenizine kuyady Eldin tauly zhәne soltүstik batys bolikteri kalyn ormandy keledi Emen samyrsyn kylkan zhapyrakty agashtar osedi Zhanuarlardan zhylan tүrleri tasbaka zhabajy shoshka makaka majmyly korkau kaskyr sileusin tүlki t b kezdesedi Tarihy ӨndeuMagrib zherin erteden livij nemese ezhelgi berber tajpalary mekendegen B z b 2 mynzhyldyktyn ayagynda Magribtyn teniz zhagalauynda birsypyra finikiyalyk konystar salynyp kejinirek Karfagennin iligine koshti B z b 3 2 gasyrlardagy Rim men Karfagen arasyndagy sogystardan kejin Magrib Rimnin ykpalynda boldy Al b z b 27 zh rimdikterge tolygymen bagyndy 5 gasyrda Magribtyn soltүstik boligin slavyan tekti vandaldar 6 gasyrda Vizantiya basyp aldy 701 711 zh Magrib zherin arabtar zhaulap alyp arab halifatynyn kuramyna kosty 788 zh Magribtyn soltүstik batysynda Idris Ydyrys әuleti bilegen memleket ornady 10 gasyrda Magrib zheri Fatima әuleti bilegen halifatka kosyldy 11 gasyrdyn ortasynan bastap Magribta әr tүrli әuletter bir birin auystyryp bilik kurdy 15 gasyrda Magribka portugaldar men ispandar basyp kire bastady 16 gasyrda Saadi әuleti koptegen kalalardy europalyktardan azat etti Ahmed әl Mansur 1578 1603 kezinde Magrib Songam Sudan t b Afrika elderin bagyndyrdy 17 18 gasyrlarda ort bilik әlsirep sayasi zhagdaj zhii shielenisti 1845 zh Franciya Magrib pen Alzhir zherinin tүgeline derlik bakylau ornatty Sultan Hasan I 1873 94 tusynda birkatar reformalar zhүrgizildi ondiris oryndary men zhana porttar salyndy 1907 zh francuz әskerleri Magribtyn solt shygys boligindegi Uzhda ajmagyn kejinnen Kasablanka men Shauia oblysyn Ispaniya Melil ajmagyndagy zherlerdi zhaulap aldy 1912 zh Magribta francuz protektoraty ornady 1921 zh mausymda Magribtyn Abd әl Kerim baskargan rif tajpalary Anval tүbinde ispan armiyasyn talkandap tәuelsiz Rif respublikasyn kurdy 1926 zh Franciya men Ispaniyanyn birikken kүshteri Rif respublikasyn talkandady 2 dүniezhүzilik sogys 1939 45 kezinde elde ult azattyk kozgalys kүshejdi 1952 zh Magrib kalalarynda protektorat turaly sharttyn 40 zhyldygyna bajlanysty bukaralyk sheruler otti 1955 zh 7 zheltoksanda Franciya ulttyk үkimet kuruga kelisim beruge mәzhbүr boldy 1956 zh 2 nauryzda Franciya Magribtyn ulttyk tәuelsizdigi men aumaktyk tutastygyn mojyndady 7 sәuirde Magribtyn ispandyk ajmagy kajta kosylyp eldin tutastygy kalpyna keltirildi 1956 zh 12 karashada Magrib BҰҰ ga mүshelikke kabyldandy 1958 zh Magrib Tarfaya provinciyasyn ispan үstemdiginen azat etti 1961 zh karashada elden francuz әskerleri tolyk shygaryldy 1962 zh zheltoksanda konstituciya kabyldandy Magrib Arab memleketteri Ligasyna mүshe 1992 zh 28 mamyrdan Magrib pen Қazakstan arasynda diplomat bajlanys ornagan Eki el arasyndagy mәdeni oku agartu salasynyn karym katynastary birshama dami bastady Magribta balyk zhәne mal sharuashylygy damygan Eksportka fosforit teniz onimderi temeki tokyma bujymdary shygarylady Shetten munaj elektr ondiris kural zhabdyktaryn satyp alady Zhalpy ishki onim 87 5 mlrd AҚSh doll n kurajdy zhan basyna shakkanda 3060 doll bolady 1994 Negizgi sauda seriktesteri EO AҚSh Үndistan Saud Arabiyasy El aumagynda Kasablanka Mohammediya Tangler t b iri teniz porttary ornalaskan 5 Әkimshilik bolinu ӨndeuOblys Әkim centr Zher aumagy km Turgyny chel 2004 Tygyzdygy chel km 1 Shaviya Uardiga Settat 7 010 1 655 660 236 192 Dukkala Abda Safi 13 285 1 984 039 149 343 Fes Bulman Fes 19 795 1 573 055 79 474 Garb Shrarda Beni Hsen Kenitra 8 805 1 859 540 211 195 Үlken Kasablanka Kasablanka 1 615 3 631 061 2248 336 Gulimim Es Smara Gulimin 71 970 401 984 5 587 El Ayun Buzhdur Segiet el Hamra El Ayun 139 480 256 152 1 848 Marrakesh Tensift El Hauz Marrakesh 31 160 3 102 652 99 579 Meknes Tafilalet Meknes 79 210 2 141 527 27 0410 Shygys oblys Udzhda 82 820 1 918 094 23 1611 Vadi ed Dahab el Kuvira Dahla 50 880 99 367 1 9512 Rabat Sale Zammur Zaer Rabat 9 580 2 366 494 247 0213 Sus Massa Draa Agadir 70 880 3 113 653 43 9314 Tadla Azilal Beni Mellal 17 125 1 450 519 84 7015 Tanzher Tetuan Tanzher 11 570 2 470 372 213 5216 Taza Әl Hosejma Taunat Taza 24 155 1 807 113 74 81Barlygy 639 340 29 831 282 46 66Galereya ӨndeuMorokko patshalygynyn korinisteri Rabat kalasy Skuru kasynda Kashba Mazhorel bak Marrakesh Қasietti oazis Oum LaalagDerekkozder Өndeu Batys Sahara ajmagy Marokko men Polisario arasynda dau bar Batys Saharanyn bir boligin Marokko baskasyn zhartylaj mojyndalgan SADR bakylap otyr Morocco Population 1960 2017 knoema com HCP 2017 Tekserildi 29 nauryz 2018 a b c d Morocco IMF 2018 Human Development Report United Nations Development Programme 2018 Tekserildi 14 kyrkүjek 2018 Қazakstan Ұlttyk enciklopediya Bas redaktor Ә Nysanbaev Almaty Қazak enciklopediyasy Bas redakciyasy 1998 ISBN 5 89800 123 9 Bul makalany Uikipediya sapa talaptaryna lajykty boluy үshin uikilendiru kazhet https kk wikipedia org w index php title Marokko amp oldid 2845710 betinen alyngan, уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана,

мақала

, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар.